Los boiska - kirkutu rozstrzygnie sąd

Skomentuj (24)

zobacz więcej (13)

Boisko w Kazimierzu Dolnym stało się niedawno obiektem zainteresowania na skalę międzynarodową. Materiały na ten temat obiegły Izrael, a potem Polskę. Sprawa, do której wszyscy tutaj jakoś przywykli, odżyła na nowo.

Stary kirkut przy ulicy Lubelskiej. Dziś na jego terenie - od wczesnych lat 50. XX w. - istnieje boisko szkolne. Cmentarz upamiętnia stylizowana macewa usytuowana przed murem boiska. Pytanie: czy to wystarczy?

Kirkut - utworzony przy Lubelskiej zapewne wraz z powstaniem gminy żydowskiej w Kazimierzu - zamknięto ostatecznie w latach 50. XIX w.

- To bardzo stary cmentarz – mówi Marcin Pisula nauczyciel historii w Gminnym Zespole Szkół w Kazimierzu. – Jego historia sięga początków gminy żydowskiej w Kazimierzu, czyli XV – XVI w., nie ma dokładnych informacji, ponieważ dokumentacja została zniszczona podczas I wojny światowej.

Powstaje jednak pytanie, czy pierwsze pochówki Żydów kazimierskich miały miejsce właśnie na działce przy Lubelskiej?

- Nie ma na to bezpośrednich dowodów – pisze Paweł Sygowski w opracowaniu „Nieco informacji o Żydach, bożnicach i cmentarzach żydowskich Kazimierza Dolnego” dołączonym do „Koncepcji upamiętnienia starego cmentarza żydowskiego w Kazimierzu Dolnym” opracowanej 31 marca 2003 r. przez Towarzystwo Przyjaciół Kazimierza Dolnego wraz Wydziałem Architektury Politechniki Warszawskiej pod patronatem Urzędu Miasta Kazimierza Dolnego. – Wzmianki źródłowe wspominają istnienie w Kazimierzu kirkutu w roku 1568, ale istniejący do wojny stary cmentarz właściwie wspominany jest bezpośrednio dopiero w XVIII w.

Jak podaje Paweł Sygowski, cmentarz ten miał zostać zamknięty już w 1792 r. decyzją magistratu miasta na mocy zarządzenia Komisji Policji Obojga Narodów, która zalecała założenie nowego kirkutu w miejscu bardziej oddalonym od centrum. Sugerowano, by nowe miejsce pochówku powstało na  Czerniawach, gdzie ostatecznie zostało założone w połowie XIX w. 

- W wyniku odwołania się kahału przybyły z Lublina intendent policyjny Krajewski zezwolił na dalsze użytkowanie kirkutu – pisze Sygowski. – Ostatnia odnotowana pochowana tu osoba to słynny cadyk – założyciel kazimierskiej dynastii chasydzkiej Jezechiel ben Cwi Hirsz Taub, zmarły w 1856 r. w wieku 87 lat.

Ezechiel Taub, uczeń słynnego Widzącego z Lublina – cadyka Jakuba Horowitza, przywódcy ruchu chasydzkiego, także był znany w całej Polsce. Jak wspomina Chaim Minc, finansista i krewny Fajersztejnów, cytowany w książce Andrzeja Jaworskiego i Bohdana Strynkowskiego „Żydzi kazimierscy”, dokonywał on cudów: z miejscowych rzemieślników wypędzał demony i dybuki, a nawet zatrzymał bieg wzburzonego po ulewach Grodarza i uchronił miasto przed powodzią. Przede wszystkim zasłynął z własnych kompozycji muzycznych, tworząc charakterystyczną dla kazimierskich Żydów tradycję śpiewania.

Właśnie reb Ezechiela Tauba chcieliby upamiętnić w Kazimierzu jego potomkowie. Sądzą, że szczątki ich wielkiego przodka wciąż tkwią pod płytą szkolnego boiska przy Lubelskiej. Czy to prawda?

- Cmentarz został zniszczony przez Niemców podczas II wojny światowej – twierdzi Marcin Pisula historyk. – Część płyt, które znajdują się obecnie w Ścianie Płaczu w Czerniawach, też jest z tego cmentarza, bo to z nich została zrobiona droga do siedziby gestapo oraz do szaletów publicznych – Niemcy tak chcieli upokorzyć kazimierskich Żydów.

Niszczenie cmentarza przy Lubelskiej widać doskonale na filmie z 1940 "Kazimierz nad Wisłą, Puławy i Dęblin 1940 rok", chociaż niektóre ujęcia z Kazimierza zostały tam błędnie oznaczone. Zbocze Góry nad Sitarzem, które pierwotnie schodziło łagodnie do samej ulicy, zostało ścięte i wyrównane, tworząc rozległy plac. Widoczne są hałdy ziemi i podcięta skarpa. Przy tarasowaniu zbocza pracują młodzi chłopcy, którzy w innym momencie tego samego filmu pokazani są z okien kazimierskiej szkoły podczas ćwiczeń z bronią. W czasie prac na kirkucie pilnują ich żołnierze niemieccy z opaskami ze swastyką na rękawach. Nie przeszkadza to jednak dziewczętom flirtować z tymi robotnikami…

Dalsze zniszczenie tego miejsca nastąpiło już po wojnie.

- Konsekwencją częściowej dewastacji starego kirkutu i braku prawnych jego opiekunów po wojnie było wykorzystanie w latach 50. XX wieku wschodniej jego części, o szerokości 5 m, do wystawienia zachodniego skrzydła szkoły. Pochówki w tym miejscu zostały zniszczone. Fakt ten zadokumentowano w 2004 r. w trakcie nadzoru archeologicznego nad pracami ziemnymi związanymi z zabezpieczeniem fundamentów zachodniego skrzydła szkoły. W wykonanych w tym celu wykopach widoczne były pochówki przecięte wykopem wykonanym w celu osadzenia fundamentu  szkoły. Po konsultacji z Gminą Wyznaniową Żydowską w Warszawie kości pozostawiono w dnie wykopu – mówi Edmund Mitrus, archeolog przeprowadzający w tym miejscu kilkakrotnie prace wykopaliskowe.

Z tego wynika, że usunięte zostały tylko pochówki i nagrobki z miejsca, gdzie w 1954 r. stanęło zachodnie skrzydło szkoły.

- Dalsza niwelacja większości pozostałej części cmentarza (podcięcie skarpy terenowej z usunięciem pochówków i nagrobków) nastąpiła wkrótce w celu przygotowania terenu pod boisko szkolne – czytamy u Sygowskiego. – Do wykonania muru ogrodzenia boiska i muru wzmacniającego utworzoną skarpę, a także zapewne do wzniesienia zachodniego skrzydła szkoły użyto również zachowanych jeszcze macew. Kilka ich fragmentów w murze ogrodzenia zwróconych jest literami do zewnątrz. Na jednej z nich (nagrobek Etel) widnieje według kalendarza żydowskiego data 5602 r , czyli rok 1842. Boisko zajmuje 3 /4 terenu cmentarza.

Wniosek z tego nasuwa się jeden: skoro teren ten został zniwelowany, to pod obecną płytą boiska nie powinno już być żadnych szczątków. Pochówki, które się zachowały, znajdują się jedynie na skarpie powyżej muru boiska od strony północnej – na pasie niewiele szerszym niż 10 m.

Jednak prace ziemne związane z zabezpieczeniem konstrukcyjnym zachodniego skrzydła szkoły i modernizacja boiska w 2008 r. pokazują, że jest inaczej, niżby się mogło wydawać.

- W czasie modernizacji boiska, po zdjęciu starej jego nawierzchni, zaobserwowano zarysy trzech grobów. Największy z nich znajdował się w środkowej części boiska, dwa pozostałe w jednej linii na zachód od niego. We wszystkich trzech zaobserwowano kości ludzkie. Pochówki pozostały na miejscu, ponieważ budowa nowej nawierzchni boiska nie wymagała obniżenia poziomu terenu, a judaizm zakazuje rozkopywania grobów. W dwóch mniejszych grobach stwierdzono, że zmarli zostali pochowani głowami na zachód. Grób trzeci składał się z trzech części. Do prostokątnego, największego elementu o bokach 1,2 x 1,8 m przylegała od północy część o kształcie wydłużonego owalu, o długości ponad 2 m i szerokości 0,8 m, zaś od wschodu niewielki grób o bokach 90 x 30 cm. Można domniemywać, że północny owalny element jest grobem reba Ezechiela Tauba, zaś mały grób zawiera szczątki kogoś z jego rodziny, przedwcześnie zmarłego – może wnuka. Część południowa to prawdopodobnie wnętrze niewielkiego budynku, wzniesionego nad grobem, szanowanego w społeczności żydowskiej cadyka, tzw. ohelu – mówi Edmund Mitrus.

W takim razie sprawa boiska wygląda zupełnie inaczej. To wciąż jest cmentarz.

O poszanowanie tego miejsca upominają się potomkowie reb Ezechiela Tauba – z Admorem Modrzycem cadykiem z Izraela na czele – reprezentowani przez Meira Bulkę z J – Generation – organizacji zajmującej się odnowieniem dziedzictwa  żydowskiego.

- Dzisiaj rodzice posyłają dzieci do nowej szkoły, gdzie będą uczyły się tolerancji i wzajemnego szacunku – mówił Meir Bulka podczas konferencji prasowej na początku obecnego roku szkolnego. – Zobaczymy, jak dzieci będą się bawić na terenie boiska – cmentarza, który dla nas jest ziemią świętą. To oczywiste, że w ten sposób nie nauczymy ich tolerancji ani wzajemnego szacunku. To jest tak samo jak z cmentarzem katolickim. Nie wyobrażamy sobie boiska na cmentarzu!

Chasydzi w sprawie boiska spotykali się z władzami Kazimierza w ciągu ostatnich kilku lat kilkakrotnie.

- Po pierwsze chcemy odzyskać ten teren, by wybudować tam kaplicę – ohel. Zdaję sobie sprawę, że w Polsce jest prawo, które mówi, że na cmentarzu pochówek ma trwałość tylko 20 lat, a potem na tym miejscu można pochować kogoś innego. Ale tak nie jest w stosunku do społeczności żydowskiej. Żydowskie cmentarze są sytuowane na prywatnym terenie wykupionym przez każdą żydowską rodzinę do pogrzebania  swojego członka rodziny – mówił Meir Bułka. Nie chcemy, żeby dzieci grały w piłkę na żydowskim cmentarzu. Chcemy, by boisko, gdzie bawią się dzieci, nie było na terenie cmentarza.

Rozmowy te nie przyniosły jednak oczekiwanego efektu. W maju tego roku sprawa trafiła do sądu.

- Złożono pozew w sprawie bezczeszczenia zwłok ludzkich, miejsca pochówku oraz naruszenia uczuć religijnych potomków pochowanych tam osób – mówił podczas tej samej konferencji radca prawny Piotr Pawelec. – Sprawę prowadzi Prokuratura Rejonowa w Lublinie.

Jak gmina zamierza rozwiązać sprawę kłopotliwego boiska?

- To są sprawy trudne historycznie – mówi burmistrz Kazimierza Andrzej Pisula. – W tej chwili trwa postępowanie, które może pokaże kierunki rozwiązań tej kwestii. Ja sadzę, że jednak na końcu, staniemy sami jako kazimierzacy przed koniecznością podjęcia decyzji, co z tym faktem zrobić. Myślę, że potrzebne będą w tej sprawie konsultacje społeczne, które wytyczą sposób oraz pokażą ewentualną potrzebę zmian zagospodarowania tego terenu. Ja jestem spokojny o formalne sprawy związane z tym miejscem i o wszystkie działania gminy. Stosunki prawne i własnościowe są uregulowane, a wszystkie prace prowadzone były z poszanowaniem obowiązującego prawa. Natomiast chodzi tutaj o względy czysto ludzkie. To jest temat do rozwiązania nie tylko dla burmistrza, ale bardziej dla naszego społeczeństwa, burmistrz może być w tym względzie moderatorem.

Sprawę rozstrzygnie sąd.

 

Skomentuj

Przeciągnij i upuść zdjęcia, lub kliknij

Jak chcesz dodać komentarz?

lub

Podpisz się, aby dodać komentarz

lub zarejestruj się


Dodane komentarze (24)

  • logik
    odpowiedz
    Rozkopać cmentarz i sprawdzić pod warunkiem, że będzie można rozkopać Jedwabne i sprawdzić.

    Anuluj odpowiadanie na komentarz

    Jak chcesz dodać komentarz?

    lub

    Podpisz się, aby dodać komentarz

    lub zarejestruj się

  • Redakcja
    odpowiedz
    Niektóre komentarze zostały usunięte. Prosimy o wpisy zgodne z regulaminem dyskusji.

    Anuluj odpowiadanie na komentarz

    Jak chcesz dodać komentarz?

    lub

    Podpisz się, aby dodać komentarz

    lub zarejestruj się

  • ciekawski
    odpowiedz
    NA filmie jest pokazane kto ten cmentarz rozkopywał. Niech jadą do pani Merkel. A najpierw niech oddadzą ziemie Palestynie.
    • Stare Kiejkuty
      Mosad pewnie nie oglądał tego filmu.

    Anuluj odpowiadanie na komentarz

    Jak chcesz dodać komentarz?

    lub

    Podpisz się, aby dodać komentarz

    lub zarejestruj się

  • przepraszam...
    odpowiedz
    to gdzie myśmy w tę gałę haratali :( przepraszam

    Anuluj odpowiadanie na komentarz

    Jak chcesz dodać komentarz?

    lub

    Podpisz się, aby dodać komentarz

    lub zarejestruj się

  • stokrotka
    odpowiedz
    na tym forum powinien wypowiedziec sie Pan Burmistrz

    Anuluj odpowiadanie na komentarz

    Jak chcesz dodać komentarz?

    lub

    Podpisz się, aby dodać komentarz

    lub zarejestruj się

  • Tell
    odpowiedz
    Nic dobrego nigdy ze sporów nie wychodzi. Wszystko jedno z kim. Z sąsiadem zza płotu czy z obcymi.
    • Niccolo Machiavelli
      "W razie sporów terror i okrucieństwo stosować rozsądnie i w miarę potrzeby"

    Anuluj odpowiadanie na komentarz

    Jak chcesz dodać komentarz?

    lub

    Podpisz się, aby dodać komentarz

    lub zarejestruj się

  • Janusz Kowalski
    odpowiedz
    Brak jasnego i stanowczego stanowiska władz miasta w przedmiotowej sprawie wykorzystali Chasydzi,którzy wystąpili na drogę sądową.
    Dzisiaj podczas obrad połączonych komisji RM,mec. Chomicki - reprezentujący Gminę Kazimierz przed sądem - poinformował,że w sprawie sporu o Kamienicę Gdańską światło dzienne ujrzał nowy dokument podważający ważność zawartych umów z 1946 r, z uwagi na to ,że w tym czasie żyli właściciele żydowscy. Powyższe powoduje,że w sprawie mogą pojawić się żydowscy spadkobiercy,co komplikuje sprawę.
    • Polska dla ...
      Komitet powitalny Młodzieży Wszechopolskiej już szykuje odpowiedni transparent. Brakuje nam chleba i soli dla drogich nam, długo wyczekiwanych Gości. Na wiecu powitalnym - mam nadzieję - nie zabraknie Przewielebnego Proboszcza.
    • ciekawski
      Trzeba kamienicę wyremontować a spadkobiercy zaraz się znajdą.W Kazimierzu były już takie przypadki. I jeszcze będą żydy chcieli czynsz za poprzednie lata.

    Anuluj odpowiadanie na komentarz

    Jak chcesz dodać komentarz?

    lub

    Podpisz się, aby dodać komentarz

    lub zarejestruj się

  • pijany zna Grodarza
    odpowiedz
    @ Poeta.
    Artykuł wręcz NIEPOETYCKI. Sama PROZA w nim.


    .

    Anuluj odpowiadanie na komentarz

    Jak chcesz dodać komentarz?

    lub

    Podpisz się, aby dodać komentarz

    lub zarejestruj się

  • pijany znad Grodarza
    odpowiedz
    hmm. Poniżej sami sceptycy i szydercy. Dziwić się ?.

    Z tekstu : "W takim razie sprawa boiska wygląda zupełnie inaczej. To wciąż jest cmentarz."


    A jeszcze przed otwarciem szkoły, burmistrz Pisula zapewnial :że ,Dyć wszystko wyjaśnione prawnie i ZIAMIA naszą jest.

    Oj.Kłopot.
    • Realistka
      No nie sami! Tu się nie zgadzam z Panem. Za to pełna zgoda, że Pisula wielokrotnie zapewniał, że budując szkołę jest w szystko w porządku z otoczeniem. Kłamał?

      Może nie sądził, że coś rodzina się znajdzie. To pewnie jego zasługa, bo przecież mądrze kazał kości wywieźć pod Wilków i Kazimierz zabłysnął w mediach. Efekt: rodzina cadyka sobie przypomniała o przodku.
    • Poeta
      Nie kłamał. Ziemia jest gminna. Nikt jej nie wykupił. Gmina żydowska z w-wy się zrzekła terenu, nie rości pretensji. Ci niby-potomkowie pojawili się nie wiadomo skąd. Może przed wyborami mącą?
    • Mirek
      Też uważam, że cała ta afera to efekt bezmyślnego wywiezienia kości przy budowie. Zamiast złożyć jak należy to Pisula chciał się problemu pozbyć. To mamy teraz wszyscy. Znaleźli i poszło w świat.
      Uderz w stół i nożyce się odezwą! Dzięki panie burmistrzu. Fachowiec z Pana!

    Anuluj odpowiadanie na komentarz

    Jak chcesz dodać komentarz?

    lub

    Podpisz się, aby dodać komentarz

    lub zarejestruj się

  • historia kołem się .....
    odpowiedz
    Teraz Żydzi chcą sobie przetrzeć szlak na tzw."prowincji" w odzysku -na razie - miejsc kultu religijnego. Później pójdzie już gładko po mieniu po-PGR-skim, nabywcami gruntów z dekretu PKWN. Stanisław Michalkiewicz wieszczy przybycie nowej szlachty polskiej z ....Izraela. Wyrok sądowy będzie tutaj precedensem i otworzy puszkę Pandory. Niemka Agnes Trawny ( była ob. polska - mazurka spod Szczytna, emigracja 1978 do RFN) zrobiła precedens w naszych sądach - minie odzyskała. Dzisiaj jest kilkaset podobnych pozwów w sądach warmińsko-mazurskich od Niemców.

    Anuluj odpowiadanie na komentarz

    Jak chcesz dodać komentarz?

    lub

    Podpisz się, aby dodać komentarz

    lub zarejestruj się

  • ze słonecznej
    odpowiedz
    Co zacz?"To jest temat do rozwiązania nie tylko dla burmistrza, ale bardziej dla naszego społeczeństwa, burmistrz może być w tym względzie moderatorem."
    Burmistrz kpi,czy mówi poważnie? Moderatorem chce zostać,do prawdy ?
    Co pan Burmistrz zrobił w tej sprawie konkretnie?
    • człowieczyna jakiś tam
      Gdzie tu ta DZIELNOŚĆ PATRIOTYCZNA naszego burmistrza. Ochoczo poucza o Ojczyźnie, klaszcze Wyklętym, uchyla kapelusz przed plebanią i pluje na ubecje [bo już można, są zaszczuci i rozjechani jak Żydzi w 1941]. Burmistrz powinien być tutaj STRONĄ - aktywnym uczestnikiem sporu, adwokatem Naszych interesów państwowych. Moderator to obserwator, pozycja konformizmu zalatująca tutaj TCHÓRZOSTWEM.
    • ?????
      Doprawdy czy do prawdy?

    Anuluj odpowiadanie na komentarz

    Jak chcesz dodać komentarz?

    lub

    Podpisz się, aby dodać komentarz

    lub zarejestruj się

Mapa

Oświata

szkoła


Zobacz także

Najbliższe oferty specjalne

Zaplanuj razem z nami świąteczny wyjazd do dowolnego miejsca w Polsce. Poznaj oferty specjalne noclegów na Wigilię i Boże Narodzenie 2018.
Planujesz wyjazd Sylwestrowy 2018/2019? Szukasz korzystnego miejsca noclegowego? Daj się porwać szaleństwu sylwestrowej nocy. Sprawdź ofertę obiektów noclegowych, w których z radością przywitasz...
Pokaż stopkę