Rocznica Trzeciego Maja

Skomentuj (1)

Z okazji rocznicy Konstytucji 3 Maja, przypominamy tekst Jerzego Kuncewicza napisany w 1918 r., pół roku przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości. Dziękujemy Marii B. Bednarz (BN) i Kazimierzowi J. Latuchowi (GUS), redaktorom przygotowywanej antologii twórczości literackiej Jerzego Kuncewicza, za jego udostępnienie.

Rocznica

Niedawne to czasy... Zebrali się ludziska, bywało, w dzień 3-go Maja w kościele, pieśń jaką zaśpiewać chcieli.... Bunt, policja, kłopoty! A dziś? No, dziś można w gromadzie pogwarzyć sobie, czy przeczytać coś o tym dniu, w którym to:

„Zajaśniała wiosna
nad ojczystym łanem
I w służbie dla Ojczyzny
chłop się zrównał z panem”.

O tym dniu, kiedy to:

„Na Warszawskim rynku
biły wszystkie dzwony,
Wolnych synów Polsce
przybyły miljony”.

O tym dniu, kiedy Polski król zaprzysięgał, że odtąd sprawami kraju kierować będzie wedle praw sprawiedliwych, ułożonych przez wybrańców narodu.

I tyle wszystkiego.

Dobrze to pogwarzyć o jasnych dniach z przeszłości narodu, ale to nie dosyć. Jesteśmy w momencie, kiedy nowe prawa krajowe stanowić sobie mamy. Wszak dopominamy się o zwołanie jak najrychlejsze sejmu. Pora więc tak myśl swoją przygotować, byśmy byli zdolni z sejmu onego mieć taki plon, jaki przyniósł narodowi naszemu sejm, na którym ową Konstytucje 3-go Maja uchwalono.
Długo jeszcze przez zwołaniem tamtego sejmu pracowali najlepsi naówczas ludzie w Polsce, nad przygotowaniem ogółu posłów do czekających ich na sejmie spraw i obowiązków.
W swojej „Przestrodze dla Polski” tak wołał Staszyc[!]:
„Lubośmy mieli najlepszych królów, nie mieliśmy dotąd dobrego prawodawcy, któryby wszystkich ludzi zrobił uczestnikami wolności i jej obrońcami. Dlatego też straty państw naszych nigdy odzyskane być nie mogły, bo miliony utraconych obywatelów składały się z niewolników, którzy w odmianie panowania nie znaleźli odmiany losów swoich”.
I dowodził, że niewola najstraszniejszą jest plagą ojczyzny, i walczył z tymi, którzy mówili, że najpierw trzeba oświecić pospólstwo, a później dopiero powrócić mu wolność.
„Nie masz bowiem nic straszniejszego w naturze ludzkiej — wołał twórca ustawy majowej ks. Kołłątaj — jak oświecony niewolnik”.
„Chcecie mieć charakter ludu prawdziwie wolnego, oddalcie od was zarazę niewoli i nie spodziewajcie się, aby innym sposobem swobody wasze ocalały, jak tylko przez ten, aby w granicach Polski nie rodził się i nie żył między nami niewolnik”.
Takiemi gorącemi słowy nawoływano posłów sejmowych z pośród szlachty do zgody na ustanowienie praw równych i sprawiedliwych dla ogółu obywateli.

I wzięła wtedy górę miłość Ojczyzny nad sobkostwem i ustąpiło przywiązanie do przywileju przed zrozumieniem potrzeb i niebezpieczeństwa grożącego wspólnej Matce-Ojczyźnie. A oto słowa, stanowiące wstęp do majowej ustawy.
„Uznając — pisał Król — iż los nas wszystkich od ugruntowania i wydoskonalenia konstytucji narodowej jedynie zawisł, długiem doświadczeniem poznawszy zadawnione rządu naszego wady, a chcąc korzystać z pory w jakiej się Europa znajduje i z tej dogorywającej chwili, która nas samych sobie wróciła, wolni, od hańbiącej obcej przemocy nakazów, ceniąc drożej nad życie, nad szczęśliwość osobistą — egzystencję polityczną, niepodległość zewnętrzną i wolność wewnętrzną narodu, którego los w ręce nasze jest powierzony, chcąc oraz na błogosławieństwo, na wdzięczność współczesnych i przyszłych pokoleń zasłużyć — mimo przeszkód, które w nas namiętności sprawować mają, dla dobra powszechnego, dla ugruntowania wolności, dla ocalenia Ojczyzny naszej i jej granic — z największą stałością ducha niniejszą Konstytucję uchwalamy”.

Ci, którymi dziś przyjdzie układać prawa dla narodu, czy będą zdolni w tym duchu stanąć przed narodem?

J. K. [Jerzy Kuncewicz]
Warszawa, 5 maja 1918

Skomentuj


Dodane komentarze (1)

  • Pracownicy Domu Kuncewiczów (g
    Przpominamy i zapraszamy: Pani Maria Bednarz i pan Kazimierz Latuch opowiedzą dziś w Kuncewiczówce o Jerzym Kuncewiczu, jakiego nie znamy. Początek "Święta Jerzego" o godz. 14.

Mapa

Muzea

Dom Marii i Jerzego Kuncewiczów


Zobacz także

Najbliższe oferty specjalne

Weekend listopadowy 11-15 listopada 2021 to dobry moment na krótki wypad za miasto. Zrelaksuj się w jednym z naszych obiektów. Zobacz oferty specjalne przygotowane na ten czas.
Przyszłości nie przepowiadamy, ale możemy pomóc Ci zorganizować niezapomniany wyjazd Andrzejkowy. Sprawdź naszą ofertę noclegową przygotowaną specjalnie na Andrzejki 2021.
Pokaż stopkę